آنچه باید در مورد جوش هورمونی بدانید…

آکنه هورمونی یا جوش هورمونی اصطلاحی است که این روزها بسیار راجع به آن بحث می شود. اما به لحاظ پزشکی، جوش هورمونی موضوعی مستقل محسوب نمی شود و در واقع جز مبحث کلی جوش های پوستی به شمار می رود.

شاید بتوان علت رواج این اصطلاح را در این جمله خلاصه کرد که: مشکلی که در این جریان در پوست بوجود می آید ناشی از تغییرات هورمونی بدن و بویژه افزایش سطح آندروژن ها مانند تستسترون می باشد.

بالا رفتن سطح آندروژن باعث افزایش میزان ترشح چربی، تغییر در سطح فعالیت سلول های پوستی و التهاب می گردد. جوش های پوستی در نتیجه همه این عوامل پدیدار می شود.

جوش می تواند در شدت های متفاوت نواحی از بدن مانند صورت و اندام های فوقانی را درگیر کند. اما، خبر خوب این است که جوش، در عین شایع بودن، مشکلی قابل درمان است.

مراحل شکل گیری جوش
شکل گیری جوش

چه زمانی جوش بوجود می آید؟

جوش زمانی تشکیل می شود که بدن بیش از اندازه سبوم ترشح می کند. سبوم، در واقع همان چربی است که بوسیله غدد چربی بدن ترشح شده و مانع از خشک شدن پوست می شود. ترکیب این چربی اضافه با سلول های مرده پوست موجب تجمع کلیه این مواد در منافذ پوست می گردد. دقیقاً در محل انسداد این منافذ، آکنه یا جوش شکل می گیرد.

انواع جوش

  • جوش سر سفید
  • جوش سر سیاه
  • پاپول / Papule
  • پاسچول / Pustule
  • کیست
  • ندول / Nodule

جوش های سر سفید و سر سیاه جز جوش های التهابی نیستند و درد و تورم به وجود نمی آورند. در صورتی که این جوش ها التهابی شوند تبدیل به کیست یا پاسچول می شوند. ضایعات التهابی معمولاً دردناک و قرمز هستند و ناحیه اطراف آنها دچار برآمدگی می شود.

ضایعات جوشی نواحی مختلف بدن مانند صورت، گردن، کمر، شانه و سینه را می تواند درگیر کند.

در ناحیه صورت، جوش معمولاً روی پیشانی ظاهر می شود. زیرا میزان ترشح چربی در پیشانی به نسبت سایر نواحی مانند گونه ها بیشتر است.

این مشکل پوستی 80% افراد بین 11 تا 30 سال (بویژه بازه 14 تا 19 سال) را تحت تأثیر قرار می دهد. برخی افراد حتی پس از 30 سالگی نیز با جوش دست و پنجه نرم می کنند. همچنین، تغییرات هورمونی دوران حاملگی و یائسگی نیز می تواند موجب ایجاد جوش شود.

دلایل بروز جوش (آکنه) کدامند؟

در اصل چهار عامل اصلی در ایجاد جوش های پوستی نقش دارند که علل هورمونی مهمترین آنهاست. به همین دلیل است که اصطلاح جوش هورمونی بین مردم بسیار شایع شده است.

این عوامل عبارتند از:

  1. افزایش تولید هورمون تستسترون در دوران بلوغ که موجب ازدیاد ترشح سبوم می شود. سبوم ماده چربی است که در محل ریشه مو ترشح شده و موجب نرم شدن پوست می گردد.
  2. بسته شدن فولیکولهای مو که موجب بوجود آمدن کومدون یا منافذ بسته می گردد. تولید بیش از اندازه سلول های پوست که معمولاً به سمت سطح پوست حرکت می کنند نیز این فرایند را تشدید می کند.
  3. وخامت وضعیت کومدونها به دلیل عفونت باکتریایی.
  4. واکنش سیستم ایمنی بدن به باکتری و ایجاد التهاب.

نقش هورمون ها در تشکیل جوش چیست؟

شاید بتوان اصلی ترین علت اتلاق عبارت «جوش هورمونی» را هورمون تستسترون دانست. با افزایش سطح هورمون تستسترون در سنین نوجوانی و دوران بلوغ، صفات مردانه در پسرها بارز تر شده و در دخترها قدرت عضلات و استخوانها افزایش می یابد.

در طبیب لند بخوانید  غیر کومدون زا (محصولات پوستی) یعنی چه؟

نقش دیگر هورمون تستسترون تأثیر بر افزایش ترشح سبوم در محل ریشه موهاست. زیرا غدد ترشح کننده چربی به این هورمون حساس است.

البته بجز تستسترون، هورمون های دیگری نیز در پدید آمدن جوش نقش دارند. تغییرات هورمونی طی دوران بارداری و سیکل قاعدگی نیز منجر به بروز جوش می شوند. افت سطح استروژن مربوط به یائسگی نیز موجب افزایش ریسک آکنه می شود. اما، تأثیر هورمون پروژسترون همچنان نامشخص باقی مانده است.

همچنین، مشکلاتی نظیر سندروم تخمدان پلی کیستیک نیز در ایجاد جوش مؤثر هستند.

دسته بندی جوش ها بر اساس شدت

جوش از نظر شدت بروز به سه دسته تقسیم می شود:

  1. آکنه خفیف: شامل جوش های سر سیاه و سر سفید می شود و اغلب نیازی به مداخله پزشکی ندارد. در این حالت، حدود 20 کومدون یا 15 ضایعه التهابی یا مجموعا 30 ضایعه در فرد دیده می شود.
  2. آکنه متوسط: شامل ضایعات التهابی و غیر التهابی است که برخی از آنها می توانند زخم (اسکار) هم به جای بگذارند. در این حالت، بین 20 تا 100 کومدون یا بین 15 تا 50 ضایعه التهابی یا مجموعا 30 تا 125 ضایعه در فرد دیده می شود.
  3. آکنه شدید: در این حالت، ضایعات التهابی در سر تا سر صورت دیده می شوند. این درجه از جوش علاوه بر ظاهر فرد، اعتماد به نفس او را نیز تحت تأثیر منفی قرار می دهد.

باورهای غلط درباره دلایل بوجود آمدن جوش

باورهای غلط بسیاری درباره علت ایجاد جوش بین عموم مردم شایع شده و جا افتاده است. هیچ مدرک مستدلی مبنی بر تأثیر موارد ذیل روی ایجاد آکنه وجود ندارد:

  • بهداشت پایین
  • خوردن شکلات، آجیل یا غذاهای چرب
  • رابطه جنسی

البته، برخی از تحقیقات حاکی از وجود ارتباطی ضعیف بین ایجاد جوش و مصرف لبنیات، بخصوص شیر کم چرب می باشد. همچنین، مدارکی دال بر ارتباط آکنه با رژیم های حاوی غذاهای با شاخص گلوکوز بالا (مانند کربوهیدرات های ساده موجود در نان سفید، چیپس، سیب زمینی سفید و نوشیدنی های قند دار) وجود دارد. این غذاها سطح قند را در بدن افزایش می دهند و این امر ممکن است روی سطح هورمون های مؤثر بر جوش تأثیر بگذارد.

نکات کاربردی برای افراد مبتلا به جوش

  • شستشوی صورت حد اکثر تا 2 بار در روز
  • استفاده از صابون ها و شوینده های ملایم به همراه آب ولرم (آب داغ توصیه نمی شود)
  • عدم استفاده از اسکراب ها و لایه بردارهای قوی
  • پرهیز از دستکاری جوش ها که باعث انتشار و التهاب هر چه بیشتر آنها می شود.
  • کاهش مصرف لوازم آرایش و استفاده از لوازم آرایشی غیر کومدون زا در صورت لزوم
  • دوری از محیط های با درجه رطوبت بالا که میزان تعریق را افزایش می دهد.

توجه داشته باشید که شسشتوی بی رویه پوست باعث از بین رفتن چربی طبیعی آن می شود. پوست در واکنش به این امر چربی بیشتری تولید می کند که موجب افزایش ایجاد جوش می گردد.

برای درمان جوش های صورت راهکارهای درمانی خانگی و بدون نیاز به پزشک وجود دارد. علاوه بر این در مقاله راهکارهای درمان جوش هورمونی می توانید روشهای کامل درمان جوش را مطالعه کنید.