دلایل جویدن ناخن‌ها در کودکان و نوجوانان و راه‌های درمان آن

جویدن ناخن‌ها یک عادت شایع در کودکان و نوجوانان بوده و معمولاً مشکل خاصی را در اغلب آن‌ها ایجاد نمی‌کند. تحقیقات نشان داده است که حدود 30 تا 60 درصد از دانش آموزان دبستانی و 20 درصد از نوجوانان حداقل برای مدت زمانی، ناخن خود را می‌جویده‌اند. بین یک چهارم تا یک سوم دانشجویان دانشگاه نیز گزارش داده‌اند که هنوز ناخن‌های خود را می‌خورند.

اغلب کودکانی که چنین مشکلی دارند، خود‌به‌خود این عادت را کنار می‌گذارند، ولی برخی از آن‌ها ممکن است این کار را تا بزرگسالی ادامه دهند، که می‌تواند صدمات روحی و جسمی متعددی در پی داشته باشد.

دلایل جویدن ناخن

ناخن جویدن ممکن است از سنین بسیار کم (حتی یک سالگی) شروع شود و تا 12 سالگی شدت آن افزایش پیدا کند. جویدن ناخن را جزو «عادت‌های عصبی» می‌دانند، چرا‌که یکی از عوارض بیماری‌های روحی و روانی در کودکان و نوجوانان می‌باشد که از میان آن‌ها می‌توان به استرس یا اضطراب، اختلال کمبود توجه، بیش فعالی، اختلال اضطراب جدایی، اختلال وسواس فکری، عقب ماندگی ذهنی، افسردگی حاد و اختلال هراس اشاره کرد. گاهی کنجکاوی، خستگی، بی‌حوصلگی، تقلید رفتار سایر کودکان و بلند بودن ناخن‌ها نیز منجر به بروز این مشکل می‌شود.

با اینکه این موضوع تاکنون اثبات نشده است، ولی محققان اعتقاد دارند که عوامل ژنتیکی نیز در بروز این پدیده دخیل هستند. مطالعات نشان داده‌اند که بیش از نیمی از والدین کودکان مبتلا، حداقل دارای یک بیماری روانپزشکی به‌ویژه اختلال افسردگی حاد بودند.

عوارض جویدن ناخن

  • آسیب‌های روحی: از آنجایی که جویدن ناخن‌ها رفتار ناخوشایندی محسوب می‌شود، می‌تواند باعث تحقیر و سرکوب فرد در جامعه شده و آسیب‌های روحی و روانی متعددی به‌دنبال داشته باشد.
  • رشد غیر‌طبیعی ناخن‌ها: اگر جویدن ناخن‌ها به بافت اطراف آن آسیب وارد کند، سبب رشد غیرطبیعی ناخن و بدشکلی آن می‌شود. علاوه بر این، ممکن است پارونیشیا یا عقربک که یک عفونت قارچی است در اطراف ناخن ایجاد شود.
  • آسیب به فک: جویدن، خراشیدن و خرد کردن ناخن‌ها با دندان در مرور زمان سبب اختلالات تمپورومندیبولار (مفصل گیجگاهی ‌زیرواره‌ای) و بروز مشکلاتی در فک می‌شود.
  • بیماری‌های معده: برخی افراد، به جویدن ناخن کفایت نکرده و ناخن را فرو می‌دهند. این کار می‌تواند سبب عفونت پوسیدگی، درد‌ شدید و یا خونریزی معده شود.
  • بیماری‌های دهانی: ناخن خوردن می‌تواند باعث آبسه لثه و آسیب رساندن به آن شود. این مشکل حتی ممکن است به ظهور ویروس هرپس سیمپلکس عامل تبخال دهانی منجر شود.

چه زمانی برای درمان اقدام کنیم؟

رشد و بزرگ شدن یک فرایند استرس‌آلود است و والدین، بسیاری از تنش‌ها و فشار‌هایی را که روی فرزندان وجود دارد، نمی‌بینند. بنابراین اگر فرزند شما به مقدار متوسط ناخن خود را می‌جود (خود را مجروح نمی‌کند) و به‌طور ناخود‌آگاه (برای مثال در حین تلویزیون دیدن) یا در واکنش به موقعیت‌های خاص (مانند امتحانات یا اجرای نمایش) این کار را انجام می‌دهد، چندان جای نگرانی وجود ندارد و بهتر است که اجازه دهید خود کودک به‌تدریج این کار را کنار بگذارد یا با کمی راهنمایی و تشویق او را در این مسیر یاری کنید.

اما اگر مشاهده کردید که جویدن ناخن در کودک شما به یک رفتار آسیب زننده تبدیل شده است، بایستی با پزشک یا مسئول بهداشت مدرسه مشورت نمایید. اگر نوک انگشتان فرزندتان زخمی و خونی شده است، پوست کنار ناخن خود را می‌جود، مژه‌هایش را می‌کند یا به‌خوبی نمی‌خوابد، وقت آن است که نگران شوید و برای درمان اقدام کنید.

درمان جویدن ناخن

جویدن ناخن یک عادت است و هیچ عادتی یک شبه کنار گذاشته نمی‌شود، پس باید صبور باشید و به فرزند خود زمان بدهید. ممکن است یک روش به‌تنهایی موفق نباشد و لازم باشد که چند روش را هم‌زمان با‌هم امتحان کنید.

  1. ناخن‌ها را کوتاه کنید.

به‌طور منظم ناخن‌ها را کوتاه نمایید و سوهان بکشید. اگر ناخن کافی برای کشیده شدن و لمس شدن توسط دندان وجود نداشته باشد، لذتی هم از جویدن ناخن وجود نخواهد داشت و وقتی لذتی در کار نباشد، مغز در فرمان‌های خود تجدیدنظر می‌کند. افزون بر این، کوتاه کردن ناخن‌ها سبب می‌شود که جرم کمتری در زیر آن‌ها جمع شده و احتمال انتقال جرم‌ و کثیفی به داخل بدن کاهش پیدا کند.

  1. ناخن‌ها را بد‌طعم کنید.

لاک‌های مخصوصی برای این مشکل وجود دارند که مزه تلخی دارند و وقتی‌که روی ناخن مالیده می‌شوند، نه تنها لذت خوردن ناخن را از بین می‌برند، بلکه مزه وحشتناک آن‌ها سبب می‌شود که پیش از انجام این کار، کودک درباره انجام آن تأمل کند.

به‌خاطر داشته باشید که از محصولات استاندارد استفاده کنید و حتماً از پزشک خود در رابطه با کم خطر‌‌ترین محصول مشورت بخواهید، چرا‌که استون و فلفل موجود در این لاک‌ها می‌تواند به کودک آسیب برساند، به‌ویژه زمانی که چشم‌هایش را با دستانش مالش می‌دهد.

  1. رفتار کودک یا نوجوان خود را نادیده بگیرید.

به والدین توصیه می‌شود که تا حد ممکن رفتار فرزند خود را نا‌دیده بگیرند و طوری وانمود کنند که گویی هیچ اتفاقی رخ نداده است. به‌عبارت دیگر والدین نباید در خصوص این کار اظهار نظری کنند و از صحبت کردن یا تلاقی نگاه با کودکی که در حال جویدن ناخن است، خودداری کنند. همچنین بهتر است هنگامی‌که کودک در حال انجام این کار است، او را در آغوش نگیرند و حتی به او نزدیک نشوند.

  1. اوضاع را بدتر نکنید.

توجه بیش از حد به عادت‌های نادرست کودکان می‌تواند اوضاع را بد‌تر کند. تنبیه، ابراز انزجار، فریاد زدن بر سر کودک یا شرمنده کردن او در مقابل دیگران آثار مخربی دارد و مشکل را دو چندان می‌سازد. اگر می‌خواهید فرزندتان را متوجه رفتار اشتباهش کنید، بهتر است از جملاتی نظیر «من توجه کرده‌ام که تو زیاد ناخن‌هایت را می‌جوی، آیا سایر بچه‌های مدرسه هم متوجه این کار تو شده‌اند؟» و «به نظر می‌رسد که وقتی ناخن‌هایت را می‌جوی، بسیار درد می‌گیرد. آیا دوست داشتی که چنین کاری نمی‌کردی؟» استفاده کنید.

  1. یک ماده بی‌خطر برای جویدن بیابید.

یک ماده بی‌خطر پیدا کنید که فرزندتان بتواند آن را در دهان خود قرار داده و به‌جای ناخن، آن را بجود. برای مثال برای کودکانی که دندان‌هایشان به‌طور کامل در آمده است، ورقه‌های هویج یا کلم می‌تواند مفید باشد. به‌یاد داشته باشید که هرگز از اسنک‌های شیرین استفاده نکنید که خود می‌تواند به یک عادت بد‌تر تبدیل شود.

  1. یک محیط امن و آرام برای کودک فراهم کنید.

محیط آرام می‌تواند به کاهش رفتار‌های عصبی مانند جویدن ناخن کمک کند. مطمئناً مکان‌های پر‌تنش، درگیری‌ها و مشاجرات والدین جلوی کودکان، تنبیه‌های بدنی و شماتت‌های مکرر کودک، استرس و اضطراب زیادی بر کودک وارد کرده و منجر به شکل‌گیری عادت‌های عصبی می‌شود.

  1. چیزی به کودک بدهید که توسط آن آرامش پیدا کند.

چیزی به کودکان خود بدهید که انگشتان او را مشغول کند. برای مثال گوی آرامش اعصاب، توپ استرس یا اسلایم می‌تواند تا حدی به او کمک کند. استفاده از این مواد علاوه بر کاهش استرس سبب می‌شود که کودک به‌جای صدا و احساس ناخن، روی بافت و احساس ماده جایگزین تمرکز کند.

  1. برای فرزندتان انگیزه ایجاد کنید.

یک تقویم بردارید و هر روزی را که کودک در آن ناخن‌های خود را نمی‌خورد، علامت بزنید. اگر کودک یا نوجوان نمی‌تواند کل یک روز را از این حرکت اجتناب کند، روز را به سه وعده صبحانه، ناهار و شام تقسیم بندی کنید و هر وعده که از این کار اجتناب کرد را علامت بزنید. وقتی علامت‌ها به تعداد معینی رسیدند، به فرزندتان یک هدیه یا پاداش (مثل رفتن به شهربازی) بدهید.

  1. یک وقت مانیکور برای فرزندتان رزرو کنید.

ممکن است پسر‌ها چندان از این کار خوششان نیاید، ولی دختر‌ها شیفته مانیکور ناخن هستند. مانیکور ناخن نه تنها باعث می‌شود که با گذراندن وقت بیشتر با فرزندتان، ارتباط عاطفی عمیق‌تری با او ایجاد کنید، بلکه زیبا‌سازی ناخن‌ها به بچه‌ها انگیزه می‌دهد که از این عادت بد اجتناب کنند.

  1. اجازه دهید عواقب طبیعی، کار خود را انجام دهند.

به خاطر داشته باشید که پیامدهای طبیعی می‌توانند معلمان خوبی برای کودک یا نوجوان شما باشند. بنابراین اگر فرزند شما با جویدنش ناخن‌هایش سبب درد گرفتن و زخم آن‌ها می‌شود، کمی صبور باشید. ممکن است همین درد و خونریزی مانع از ادامه این کار شوند.

  1. با فرزند خود رابطه عاطفی برقرار کنید.

اگر فرزندتان در مواقع خاصی (مانند رفتن به مهمانی) شروع به جویدن ناخن‌هایش می‌کند، از او بخواهید تا احساساتش را با شما در میان بگذارد. ممکن است یک تجربه نا‌خوشایند در گذشته سبب بروز این رفتار می‌شود و صحبت درباره آن بتواند به کاهش استرس و اضطراب کودک یا نوجوان کمک کند.

  1. یک عمل جایگزین به فرزند خود بیاموزید.

برای تخلیه روحی یک عمل جایگزین به فرزندتان بیاموزید. برای مثال به کودک خود بگویید که در هنگام میل به جویدن ناخن، دست‌هایش را مشت کند یا دسته‌های صندلی را برای چند دقیقه محکم بگیرد و ناگهان دسته را رها کند.

  1. کودک باید بداند که در نگاه اطرافیان چگونه است.

کودک را به آگاهی از وضعیت ظاهری‌اش در هنگام جویدن ناخن تشویق کنید. برای مثال از او بخواهید که در هنگام این کار در آینه به خود نگاه کند.

  1. دارو درمانی

دارو درمانی تنها در موارد بسیار شدید و برای کودکان بالای 7 سال که به درمان‌های رفتاری و خانگی جواب نداده‌اند، انجام می‌گیرد. در این روش، درمان با تجویز داروهای ضد اضطراب مانند فلوکستین یا داروی هالوپریدول صورت می‌گیرد. برای اینکه بفهمید کودک شما نیاز به دارو درمانی دارد یا خیر باید حتماً به روانپزشک کودک مراجعه کنید.

کلام آخر

مقاله فوق حاصل تلاش تیم ترجمه و تولید محتوای طبیب لند است. در نظر داشته باشید طبیب لند هیچ گونه تجویز و دارویی را پیشنهاد، تایید یا رد نمی کند و مقالات ما صرفا برای دانش عمومی شما از منابع موثق پزشکی تهیه، گردآوری و ترجمه می شود. برای اطلاعات بیشتر در مورد مراقبت پوست با کلیک روی اینجا مطالب جدیدی را بخوانید.

در کانال آپارات طبیب لند نیز می توانید فیلم های مرتبط با خدمات مرکز زیبایی طبیب لند را با کلیک روی اینجا مشاهده کنید.