دلایل بوی بد پا و راه‌های رفع آن

برخی از بیماری‌ و مشکلات مربوط به سلامتی، بزرگ‌تر از آن چیزی هستند که به نظر می‌رسند. شاید در نظر بسیاری از افراد، مشکل بوی بد پا در مقایسه با بیماری‌های خطرناکی مانند سرطان، همانند یک شوخی به‌نظر برسد، ولی همین تعریق و بوی بد پا می‌تواند بیشتر از یک بیماری کشنده، فرد مبتلا را آزار‌ داده و تأثیرات منفی زیادی بر کیفیت زندگی بیمار داشته باشد. شاید باور آن سخت باشد، ولی همین مشکل به‌ظاهر ساده می‌تواند بر تحصیل، انتخاب‌ شغل و حتی ازدواج فرد تأثیر بگذارد.

مشکلاتی مانند بوی ناخوشایند پا را می‌توان بیماری شرمندگی نامید، چرا‌که بیمار درد جسمانی ندارد، ولی از روی خجالت و شرمساری، درد روحی وحشتناکی را تجربه می‌کند. اغلب مبتلایان در موقعیت‌هایی مانند فروشگاه کفش‌فروشی، دورهمی‌ها و زندگی زناشویی، ناراحتی و استرس زیادی را متحمل می‌شوند که آن‌ها را مستأصل می‌سازد. مطالعات نشان داده است که 16 درصد از بزرگسالان 21 سال به بالا از مشکل بوی بد پا رنج می‌برند. به همین جهت این مقاله را به بررسی این مشکل نسبتاً شایع و روش‌های درمان آن اختصاص داده‌ایم.

مشکل بوی بد پا یا bromodosis چیست؟

بوی بد پا یا برمودوز یک مشکل شایع پزشکی است که در اثر تعریق و رشد باکتری‌ها در روی پوست ایجاد می‌شود. رشد و تکثیر باکتری‌ها روی پوست دلیل اصلی بوی بد پا است، ولی گاهی عفونت‌های قارچی مانند «پای ورزشکاران» نیز می‌تواند این مشکل را ایجاد کند. این پدیده ممکن است در هردو پا یا یکی از آن‌ها اتفاق بیفتد و واضح‌ترین علامت آن، تعریق بیش از حد پا است. عرق کردن پا به‌حدی است که پای فرد مبتلا کاملاً خیس شده و در داخل کفش می‌لغزد. این رطوبت سبب ایجاد عفونت‌ یا ترک‌خوردگی پوست می‌شود و ممکن است پوست پا، رنگ سفیدی پیدا کند.

علت بوی بد پا

در پوست پا‌ها هزاران غده عرق وجود دارند که وظیفه آن‌ها، مرطوب نگه‌داشتن پوست و تنظیم دمای بدن است. زمانی‌که فرد در محیط گرم قرار گرفته یا در اثر فعالیت ورزشی، دمای بدنش بالا می‌رود، این غدد وارد عمل شده و با ترشح عرق به خنک نمودن پا و کل بدن کمک می‌کنند. اما فعالیت بیش از حد این غدد و ترشح زیاد عرق (هایپرهیدورز) با افزایش دادن رشد باکتری‌ها می‌تواند موجب ایجاد بوی زننده پا ‌شود. در این حالت باکتری‌های روی پوست، عرق خارج شده از منافذ را تجزیه می‌کنند که در اثر آن بویی شبیه پنیر فاسد تولید می‌شود.

علت دقیق این مشکل هنوز مشخص نشده است، ولی محققان عوامل ژنتیکی را مهم‌ترین عامل ایجاد آن می‌دانند. علاوه بر ژنتیک، موارد دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند سبب بروز این مشکل شوند، از جمله:

  • استرس و تنش‌های روحی مداوم
  • وجود جراحت در بافت پا
  • ایستادن طولانی مدت روی پا‌ها
  • استفاده از کفش نا‌مناسب
  • استفاده مداوم و روزانه از یک کفش
  • عدم رعایت بهداشت فردی
  • تغییرات هورمونی در بدن (به‌ویژه در نوجوانان و زنان باردار)
  • عفونت‌های قارچی مانند «بیماری پای ورزشکاران»
  • نوجوانان مبتلا به «هایپرهیدورز کف‌پایی»
  • هوای گرم و نا‌مساعد

درمان بوی بد پا

مشکل بوی بد پا به‌راحتی با بررسی بالینی فرد مبتلا قابل تشخیص است، ولی گاهی پزشک با انجام آزمایش نشاسته-ید، از تعریق بیش از اندازه پا اطمینان حاصل می‌کند. این آزمایش بسیار ساده است و پزشک ابتدا کف پا را به ید آغشته کرده و پس از آنکه خشک شد، روی آن نشاسته‌ ذرت می‌مالد. اگر تعریق پا از حد نرمال بیشتر باشد، کف پا در اثر واکنش ید با عرق به رنگ آبی تیره در‌می‌آید.

افرادی که بوی بد پا به‌صورت ناگهانی در آن‌ها ظهور می‌کند، بایستی پیش از انجام هر کاری، پای خود را از نظر وجود هر گونه خراش، جراحت و یا عفونت بررسی کنند. بدین منظور بایستی آینه‌ای را روی زمین قرار داده و تصویر کف پای خود را در آینه بررسی نمایند. اگر زخم یا جراحتی وجود داشته باشد، بایستی به پزشک مراجعه شود و با درمان قسمت آسیب دیده مشکل بوی بد به‌راحتی رفع خواهد شد.

اما در افرادی که این مشکل به‌صورت مادرزادی از کودکی و به‌تدریج ظاهر شده است، بسته به شدت بیماری درمان‌های مختلفی وجود دارد، اما معمولاً ترکیبی از روش‌های درمانی برای کمک به مبتلایان تجویز می‌شود. روش‌های رفع این مشکل را می‌توان به سه دسته پوشش پا‌ها، روش‌های خانگی و درمان پزشکی طبقه بندی کرد.

نکات مربوط به پوشش پا‌ها

  1. جوراب‌ها

پوشیدن جوراب در هر زمان می‌تواند به کاهش بوی پا کمک کند. جوراب‌ها به‌ویژه انواعی که از جنس جاذب رطوبت هستند، می‌توانند عرق پا را جذب کرده و بو را کاهش دهند.

جوراب‌ها این مزیت را دارند که به‌راحتی قابل شستشو و تعویض هستند و از بو گرفتن ماندگار کفش جلوگیری می‌کنند.

  1. کفش‌ها

کفش‌هایی که جنس و طراحی آن‌ها به گونه‌ای است که هوا در آن‌ها جریان پیدا می‌کند، می‌توانند به کاهش تعریق و رطوبت پا کمک ‌کنند. بنابراین افرادی که دچار این مشکل هستند، باید از کفش‌هایی استفاده کنند که دارای رویه مشبک بوده و از جنس پلاستیک یا جنس‌های مشابه نمی‌باشند.

  1. تعویض مرتب کفش و جوراب

اجازه دهید تا کفش‌ها تا نوبت بعدی استفاده، کاملاً خشک شوند. برای مثال امروز یک جفت کفش بپوشید و فردا یک جفت دیگر تا فرصت کافی برای خشک شدن کفش‌ها وجود داشته باشد. در صورت امکان از یک جفت کفش دیگر در میانه روز استفاده کنید، زیرا نقش مؤثری در جلوگیری از مرطوب شدن کفش و ایجاد بوی بد پا ایفا می‌کند.

  1. کفی‌های کفش مناسب

شما می‌توانید در کنار تعویض منظم کفش‌ها از کفی‌های مخصوص ضد باکتری که برای کاهش بوی پا طراحی شده‌اند، استفاده نمایید. همچنین می‌توانید از اسپری‌های آنتی‌باکتریال یا ضدعفونی کننده برای کفی‌های کفش خود استفاده کنید.

روش‌های خانگی

  1. رعایت بهداشت

رعایت بهداشت فردی عامل کلیدی در جلوگیری و درمان بوی نا‌خوشایند پا است. به افرادی که چنین مشکلی دارند، توصیه می‌شود که پا‌های خود را به‌صورت روزانه با صابون‌های معمولی (بهتر است آنتی‌باکتریال نباشد) شستشو دهند و به نظافت نواحی بین انگشتان پا توجه داشته باشند.

  1. لایه برداری از پا

می‌توانید برای حذف سلول‌های مرده پوست پا که باکتری‌ها از آن‌ها تغذیه می‌کنند، از یک اسکراب یا یک سنگ پا استفاده کنید. معمولاً افرادی که پای بد بویی دارند، 2 تا 3 بار در هفته بایستی از سنگ پا استفاده کنند.

  1. خیساندن پا در آب نمک

قرار دادن پا در محلول‌های لایه بردار مانند آب نمک یکی از روتین‌های لایه برداری پا می‌باشد. برای لایه برداری پوست پا با این روش، یک کاسه یا تشت را با آب گرم پر کنید و نصف فنجان نمک در آن حل کنید. پا‌ها را به‌مدت 10 تا 20 دقیقه در این محلول قرار دهید و سپس آن‌ها را کاملاً خشک نمایید.

  1. خیساندن پا در سرکه

سرکه برای از بین بردن باکتری‌ها و قارچ‌های سطح پوست مفید است. 2 قسمت آب را با 1 قسمت سرکه (سرکه سیب یا سرکه سفید) مخلوط کنید و پا‌ها را برای 15 تا 20 دقیقه در آن قرار داده و سپس خشک نمایید. توجه داشته باشید که خیساندن پا در سرکه رقیق شده برای افرادی که هر گونه بریدگی، زخم یا خراشی روی پوست پای خود دارند، مناسب نبوده و سبب تحریک نواحی آسیب دیده می‌شود.

  1. قرار دادن پا در چای سیاه

تانن موجود در چای سیاه علاوه بر جمع کردن منافذ پوست و کاهش تعریق، باکتری‌های سطح پوست را از بین می‌برد. برای خیساندن پا در چای سیاه، چند چای پاکتی را در آب داغ قرار دهید. اجازه دهید تا چایی سرد شود و سپس پاها را برای نیم ساعت در آن قرار دهید. این کار را برای یک هفته به‌صورت روزانه انجام دهید.

  1. مواد ضد تعریق

یکی از درمان‌های خانگی، استفاده از اسپری‌ها یا رول‌های ضد عرق است که معمولاً برای زیر بغل استفاده می‌شوند، ولی برای افراد درگیر با تعریق پا، در ناحیه مذکور قابل استفاده می‌باشند. اگر لازم باشد، پزشک شما می‌تواند انواع قوی‌تری از ضد عرق‌ها را برای شما تجویز نماید.

  1. استفاده از پودر‌های جذب کننده رطوبت

پس از آنکه پاهایتان را شستشو داده و خشک کردید، می‌توانید از پودرهای جاذب‌الرطوبه مانند جوش شیرین، نشاسته‌ی ذرت و پودر بچه استفاده کنید تا مدت طولانی‌تری خشک باقی بماند. البته این درمان و درمان‌های مشابه برای افرادی که درجات خفیفی از بیماری را نشان می‌دهند، مفید است و افراد با مشکل حاد بایستی به پزشک مراجعه کنند.

درمان پزشکی

  1. یونتوفورزیس یا Iontophoresis

یکی از گزینه‌های درمانی، فرایندی به نام یونتوفورزیس است. این فرایند به‌صورت عبور جریان الکتریسیته خفیف از داخل آب و هدایت آن به پوست می‌باشد که میزان عرق کردن پاها و در نتیجه بوی بد پا را کاهش می‌دهد.

برای انجام این درمان در خانه و یا کلینیک، باید به‌طور متوسط ۱۰ بار از دستگاه یونتوفورزیس استفاده شود. برای حفظ خشکی مطلوب‌، ۲ بار استفاده از دستگاه در ماه کفایت می‌کند. تاکنون عوارضی در رابطه با این روش گزارش نشده است.

  1. تزریق بوتاکس

یکی از گزینه‌ها برای رفع بوی نامطبوع پا تزریق سم بوتولینوم یا اصطلاحاً همان بوتاکس است. این روش درمانی توسط پزشک و با تزریقات متعدد بوتاکس در کف پا انجام می‌دهد. البته این تزریقات دردناک بوده و نتایج آن تنها 3 تا 4 ماه دوام دارد و پس از این مدت بیمار بایستی نسبت به تکرار درمان اقدام کند. این روش نتایج قابل قبولی در پی داشته و برای تعریق زیر بغل نیز کاربرد دارد.

  1. لیزر درمانی

عرق بدن حاصل ترشحات غدد برون‌ریز زیر‌پوستی است و لیزر بدون آنکه به پوست آسیبی وارد کند، این غدد برون‌ریز را از کار انداخته و با این روش مشکل تعریق پوست و به‌دنبال آن بوی بد پا مرتفع می‌گردد.

در این روش، قسمت‌هایی از پوست پا که بیشترین تعریق را دارند، به‌وسیله آزمایش ید و نشاسته تعیین شده و نواحی مشخص شده توسط بی‌حسی موضعی بی‌حس می‌گردند. سپس دو شکاف کوچک (حدود 5 میلی‌متر) در محل ایجاد شده و مزودرم از چربی پوست زیرین جدا می‌گردد. فیبر لیزر (سر دستگاه) از محل برش وارد ناحیه تحت درمان می‌شود و لیزر، غدد برون‌ریز عرق در بخش زیرین مزودرم را از بین می‌برد. در نهایت با کاهش تعریق پوست، بوی ناخوشایند پا نیز کاهش می‌یابد.

 

کلام آخر

مقاله فوق حاصل تلاش تیم ترجمه و تولید محتوای طبیب لند است. در نظر داشته باشید طبیب لند هیچ گونه تجویز و دارویی را پیشنهاد، تایید یا رد نمی کند و مقالات ما صرفا برای دانش عمومی شما از منابع موثق پزشکی تهیه، گردآوری و ترجمه می شود. برای اطلاعات بیشتر در مورد مراقبت پوست با کلیک روی اینجا مطالب جدیدی را بخوانید.

در کانال آپارات طبیب لند نیز می توانید فیلم های مرتبط با خدمات مرکز زیبایی طبیب لند را با کلیک روی اینجا مشاهده کنید.