انواع زگیل و روش‌های درمانی آن

کشف زگیل در مومیایی 3000 ساله نشان می‌دهد که این بیماری هزاران سال است که سبب رنجش و آزار انسان‌ها شده است. امروزه یک نفر از هر 3 کودک و نوجوان به زگیل مبتلا می‌شود، یعنی حدود 30 درصد، ولی تنها 3 تا 5 درصد از بزرگسالان گرفتار این بیماری هستند. این موضوع به خاطر آن است که سیستم ایمنی بدن به‌مرور زمان می‌آموزد که چگونه در مقابله با ویروس مولد آن عمل ‌کند. اگر‌چه اغلب زگیل‌ها خطرناک نیستند، ولی از نظر ظاهری زشت و خجالت‌آور بوده و مهم‌تر از همه اینکه دردناک و مسری هم هستند.

زگیل یا HPV چیست؟

HPV مخفف عبارت Human papillomavirus یا همان ویروس پاپیلوم انسانی است که پس از نفوذ به بافت پوست، می‌تواند زائده‌های گوشتی با بافت خشن ایجاد ‌کند. این ضایعات گوشتی که ممکن است در هر جایی از بدن ظهور کنند و می‌توانند شبیه یک تاول و یا یک گل کلم کوچک باشند، زگیل نامیده می‌شوند.

بیش از ۱۰۰ نوع ویروس HPVمختلف وجود دارند که برخی مشکل‌ساز‌تر از انواع دیگر بوده و اشکال مختلفی از زگیل‌ها را در نقاط مختلف بدن از دست و پا گرفته تا اندام تناسلی و مقعد ایجاد می‌کنند. انواعی را که باعث ایجاد زگیل در ناحیه تناسلی و مقعد می‌شوند، به دو نوع کم خطر و پر‌خطر تقسیم بندی می‌کنند که تیپ‌های پر‌خطر علاوه بر ایجاد زگیل، می‌توانند باعث ایجاد بیماری‌های مهلک مانند سرطان دهانه رحم، مقعد و واژن در زنان شوند .

انواع زگیل

زگیل‌ها اشکال و تیپ‌های مختلفی دارند، ولی انواع شایع را می‌توان به شش دسته زگیل‌های معمولی، کف‌پایی، مسطح، فیلی‌فرم، زیر‌ناخنی و تناسلی تقسیم بندی کرد.

زگیل معمولی: زگیل‌های معمولی عمدتاً روی انگشتان دست و پا رشد می‌کنند، اما می‌توانند در جا‌های دیگر بدن نیز ظاهر شوند. این نوع از زگیل‌ها ظاهری خشن، دانه دانه با سرِ گرد دارند و از پوست اطراف خود خاکستری‌تر هستند.

زگیل‌های کف‌پایی: این زگیل‌ها در کف پا ظاهر می‌شوند و برخلاف سایر زگیل‌ها به سمت داخل پوست رشد می‌کنند. اگر سوراخی در کف پا دارید که اطراف آن را پوست سخت و ضخیم در بر گرفته است، احتمالاً به زگیل کف‌پایی دچار شده‌اید. این نوع از زگیل‌ها راه رفتن فرد مبتلا را دشوار می‌کنند.

زگیل‌های مسطح: زگیل‌های مسطح معمولاً روی صورت، ران یا بازوها رشد می‌کنند. این زگیل‌ها کوچک هستند و فوراً متوجه وجود آن‌ها نخواهید شد. زگیل‌های مسطح دارای یک سطح صاف هستند، گویی که آن‌ها را تراشیده باشند. این زگیل‌ها می‌توانند صورتی، قهوه‌ای یا مقداری زرد‌رنگ باشند.

زگیل فیلی‌فرم: زگیل‌های فیلی‌فرم در اطراف دهان، بینی، گردن یا زیر چانه ظاهر می‌شوند. این زگیل‌ها  کوچک و به رنگ پوست هستند و شبیه یک رشته یا برچسب روی پوست می‌باشند.

زگیل‌های زیرناخنی: این زگیل‌ها معمولاً در زیر یا اطراف ناخن‌های دست و پا ایجاد می‌شوند. زگیل‌های زیر‌ناخنی ممکن است دردناک بوده و رشد ناخن را تحت تأثیر قرار دهند.

زگیل‌های تناسلی: این زگیل از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود و برجستگی‌های کوچک، پراکنده و به رنگ پوست یا برجستگی‌هایی شبیه به یک دسته گل کلم کوچک را روی دستگاه تناسلی ایجاد می‌کنند. شما نمی‌توانید خودتان زگیل‌های تناسلی را درمان کنید، زیرا درمان آن‌ها دشوار است.

زگیل چگونه به فرد دیگر منتقل می‌شود؟

عامل بروز هر نوع زگیلی، ویروس پاپیلوم انسانی یا HPV است که موجب می‌شود کراتین پوست سریع‌تر از حد معمول رشد کند. زگیل بسیار مسری است و در نتیجه‌ تماس مستقیم با این ویروس منتقل می‌شود. این ویروس می‌تواند از طریق قسمت‌هایی از پوست که دارای کوچک‌ترین آسیب‌ها مانند بریدگی یا ساییدگی هستند، فرد سالم را آلوده کند.

اگر زگیل را با دست، حوله یا تیغ لمس کنید و به نواحی دیگر بدن خود بمالید، ویروس در سایر نقاط بدن شما منتشر می‌شود. انتقال به سایر افراد نیز به همین شکل و در اثر تماس اشیای مشترک است. به‌خاطر داشته باشید که زگیل‌ها پوست مرطوب، نرم و یا آسیب دیده را دوست دارند و در چنین شرایطی شانس سرایت بیشتر می‌شود.

استفاده از دوش‌های همگانی، لمس زیاد گوشت، ضعف سیستم ایمنی در اثر مصرف برخی داروها یا بیماری‌ها مانند ایدز، احتمال بروز زگیل را افزایش می‌دهند.

روش‌های درمان زگیل

معمولاً با گذشت زمان، بدن یک سد دفاعی در برابر ویروس مولد زگیل می‌سازد و چند ماه تا 2 سال پس از ابتلا، زگیل‌ها خود‌به‌خود از بین می‌روند. البته در بزرگسالان ممکن است زگیل مدت طولانی‌تری باقی بماند و ممکن است هیچ‌گاه از بین نرود.

علاوه بر این، ممکن است با گذشت زمان زگیل بزرگ‌تر و دردناک‌تر شود و یا آن را به فرد سالم سرایت دهید. بنابراین در اغلب مواقع بایستی نسبت به درمان زگیل اقدام شود. نوع درمان بسته به سن و وضعیت سلامت شما و همچنین نوع زگیل می‌تواند متفاوت باشد.

  1. محصولات لایه بردار

ژل‌ها، محلول‌ها و پد‌های اسید سالسیلیک با لایه برداری پوست و حذف سلول‌های مرده می‌توانند به درمان زگیل کمک کنند. برای اینکه نتیجه بهتری بگیرید، زگیل را در آب گرم خیسانده و با سمباده پا آن را بسابید. باید صبور باشید، چرا‌که درمان با این روش چند ماه زمان خواهد برد.

۲.  کرایوتراپی (سرما‌درمانی)

کرایوتراپی تا حدی دردناک است و ممکن است چند هفته‌ای به‌طول بینجامد. در این روش، به کمک نیتروژن مایع، زگیل را منجمد و نابود می‌سازند. سرما‌درمانی با ایجاد تاول‌هایی در اطراف زگیل، پوست موضع مبتلا را می‌کَنَد و همه یا بخشی از زگیل نیز به‌همراه آن کنده خواهد شد. برای نابودی کامل زگیل گاهی نیاز است که  هر چند هفته یک‌بار، سرما‌درمانی را تکرار کنید. معمولاً پس از بهبود زگیل توسط سرما‌درمانی، از اسید سالیسیلیک در ناحیه‌ مورد‌نظر استفاده می‌شود.

ممکن است پزشک‌ برای درمان زگیل از بی‌کلرواستیک اسید یا تری‌کلرواستیک اسید استفاده کند. عوارض جانبی این داروها احساس سوزش و گزش پوستی است.

  1. ایمونوتراپی

سیستم ایمنی بدن نقش پر‌رنگی را در مبارزه با این بیماری ایفا می‌کند. بنابراین می‌‌توان با تجویز یک سری از داروها یا محلول‌ها، دستگاه ایمنی را به مبارزه با ویروس مولد آن تحریک کرد. در این روش، پزشک ماده‌ای خارجی که پادگن نامیده می‌شود را به داخل زگیل تزریق می‌کند یا آن را به‌طور موضعی روی زگیل می‌مالد.

  1. جراحی

جراحی زگیل سرپایی بوده و زگیل‌ها را به کمک یک سوزن الکتریکی برش می‌دهند. از آنجایی که این عمل دردناک است، ابتدا باید پوست بی‌حس شود. این عمل از خود اثرات زخم بر‌جای می‌گذارد و به همین علت معمولاً برای درمان زگیل کف‌پایی استفاده نمی‌شود. معمولاً جراحی برای موارد حاد مانند زگیل تناسلی کاربرد دارد.

۵. لیزر درمانی

در این روش از اشعه‌های متمرکز نوری لیزر برای سوزاندن و نابودی بافت زگیل استفاده می‌شود. تحقیقات کمی در رابطه با این روش و میزان اثرگذاری آن انجام شده‌اند. از عوارض جانبی لیزر می‌توان به ایجاد درد و اثر زخم اشاره کرد.

  1. دارو‌های موضعی

معمولاً برای درمان زگیل‌های تناسلی یک سری داروهای موضعی تجویز می‌شوند که برخی از آن‌ها به‌طور مستقیم روی زگیل‌ها مالیده می‌شوند. ایمیکویمود، تری‌کلرواستیک اسید، پودوفیلین و پودوفیلوکس از این دسته داروها هستند. این داور‌ها بافت زگیل را مورد هدف قرار داده و نابود می‌کنند.

محلول پودوفیلین و تری‌کلرواستیک اسید بایستی توسط پزشک روی پوست‌ بیمار مالیده شود، ولی پودوفیلوکس را خودتان می‌توانید در خانه استفاده کنید. توجه داشته باشید که مصرف دارو بدون ‌نسخه پزشک روی بافت‌های مرطوب و حساس ناحیه‌ تناسلی توصیه نمی‌شود، چرا‌که ممکن است تحریک و درد بیشتری را برای بیمار ایجاد کند.

پماد زینک (روی) نیز برای درمان زگیل مفید است. یک پماد معمولی زینک را که حاوی ۲۰% زینک اکساید باشد، 2 بار در روز روی زگیل خود بمالید و این فرایند را تا ۳ ماه ادامه بدهید.

برای درمان زگیل تناسلی خارجی می‌توانید روزانه یک یا دو بار از ویتامین A مایع یا بتاکاروتن استفاده کنید، ولی از این مواد هرگز برای زگیل تناسلی داخلی استفاده نکنید.

  1. نوار‌چسب داکت

شاید عجیب باشد، ولی شما می‌توانید درمان زگیل خود را در فروشگاه سخت‌افزار و لوازم جانبی الکترونیک پیدا کنید. تحقیقات نشان داده‌اند که پوشاندن زگیل با نوار‌چسب داکت (برزنتی) می‌تواند سبب لایه برداری از پوست درگیر شده و سیستم ایمنی را فعال کند.

در این روش می‌توانید پس از خیساندن و سابیدن زگیل، یک نوار‌چسب داکت ترجیحاً نقره‌ای (به‌دلیل چسبندگی بیشتر) را روی آن بچسبانید. چسب را بکنید و این کار را هر 5 یا 6 روز یک‌بار تکرار کنید تا زگیل کاملاً از بین برود. اگر این روش مؤثر باشد، بایستی پس از 4 هفته زگیل کاملاً درمان شود.

استفاده از نوار‌چسب داکت نه تنها از روش‌هایی مانند سرما‌درمانی مؤثر‌تر است، بلکه برای کودکان نیز ترس و خطر کمتری را ایجاد می‌کند.

  1. هیپنوتیزم

مطالعات نشان داده‌اند که هیپنوتیزم (تلقین) بیشتر از اسید سالیسیلیک موضعی در درمان زگیل مؤثر بوده است. هیپنوتیزم به‌دلیل اینکه عارضه جانبی ندارد، یک روش بی‌خطر و بدون درد می‌باشد و در درمان زگیل کودکان نیز بسیار موفق عمل کرده است.

  1. سوزاندن

سوزاندن یکی از متداول‌ترین روش‌ها برای از بین بردن انواع زگیل‌ها است. در این روش به‌وسیله جریان برق ضایعات را از ریشه می‌سوزانند.

  1. روغن‌های فرار

روغن‌های فرار یا روغن‌های ضروری به‌عنوان یک درمان طبیعی برای زگیل محسوب می‌شوند. از جمله روغن‌های فرار مفید برای درمان این بیماری می‌توان به روغن درخت چای، مرزنجوش، لیمو، آویشن و اکالیپتوس اشاره کرد.

برای درمان زگیل‌های کف‌پایی می‌توانید از مخلوط روغن مرزنجوش، صمغ کندر و روغن نارگیل استفاده کنید و این ترکیب را روزانه 2 بار روی موضع بمالید. این کار را به‌مدت یک ماه انجام دهید تا زگیل از بین برود. یک هفته پس از نابودی زگیل هم درمان را ادامه بدهید تا از بازگشت احتمالی آن جلوگیری شود.

  1. تقویت سیستم ایمنی

هر چیزی که به تقویت دستگاه ایمنی بدن کمک کند، به رهایی از مشکل زگیل هم کمک خواهد کرد. برای مثال گیاهانی که ضدویروس هستند، مانند آقطی و گون علاوه بر مقابله با ویروس‌های مولد زگیل، با تقویت دستگاه ایمنی بدن به مبارزه با این بیماری کمک می‌کنند.

تغذیه نیز عامل مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن است. غذاهای سرشار از ویتامین C مانند انواع مرکبات، فلفل دلمه‌ای، کیوی و توت‌فرنگی و مواد غذایی غنی از ویتامین A و مواد معدنی مانند سبزیجات برگ سبز به تقویت سیستم ایمنی بدن یاری می‌رسانند. وجود روی (زینک) نیز برای عملکرد مناسب دستگاه ایمنی ضروری است و گوشت گاو، سویا، نخود و تخمه‌ کدو بهترین منابع این عنصر هستند.

سلنیم یک آنتی‌ اکسیدان حیاتی برای دستگاه ایمنی است و گوشت و جگر گاوی که از علف تغذیه کرده باشد و همچنین گوشت مرغ و بوقلمون منابع خوبی برای تأمین سلنیم هستند.

غذاهای پروبیوتیک که حاوی باکتری‌های مفید هستند، مانند ماست‌های غنی‌شده با پروبیوتیک‌ها و ماست یونانی تهیه‌ شده از شیر گاو، گوسفند و بز نیز به بدن در مبارزه با عفونت‌ها کمک می‌کنند.

پنیرهای تهیه‌ شده از شیر خام بز، گوسفند و شیر بدون بتاکازئین گاو هم سرشار از باکتری‌های مفید مانند استرپتوکوکوس ترموفیلوس، بیفیدوباکتر، بولگاریکوس و اسیدوفیلوس‌ها بوده و برای درمان این بیماری مفید هستند.

کفیر تهیه‌ شده از شیر بز نیز از نوشیدنی‌هایی است که به‌دلیل خاصیت پروبیوتیک خود در تقویت دستگاه ایمنی مؤثر است.

 

در طبیب لند بخوانید  آشنایی با انواع زگیل

کلام آخر

مقاله فوق حاصل تلاش تیم ترجمه و تولید محتوای طبیب لند است. در نظر داشته باشید طبیب لند هیچ گونه تجویز و دارویی را پیشنهاد، تایید یا رد نمی کند و مقالات ما صرفا برای دانش عمومی شما از منابع موثق پزشکی تهیه، گردآوری و ترجمه می شود. برای اطلاعات بیشتر در مورد مراقبت پوست با کلیک روی اینجا مطالب جدیدی را بخوانید.

در کانال آپارات طبیب لند نیز می توانید فیلم های مرتبط با خدمات مرکز زیبایی طبیب لند را با کلیک روی اینجا مشاهده کنید.